Ομοιοπαθητικό Φάρμακο:

Εικασίες και επιστημονική έρευνα

Ο μηχανισμός δράσης του ομοιοπαθητικού φάρμακου έχει προκαλέσει έντονες διαμάχες στην επιστημονική κοινότητα. Πολλές έρευνες δείχνουν οτι το ομοιοπαθητικό φάρμακο έχει τα ίδια ποσοστά επιτυχίας με το εικονικό φάρμακο (placebo). Αξίζει να σημειωθεί οτι οι έρευνες αυτές έχουν διεξαχθεί ακολουθώντας το ερευνητικό πρωτόκολλο της κλασσικής ιατρικής, χωρίς την συμμετοχή ομοιοπαθητικών θεραπευτών στον σχεδιασμό της έρευνας. Η Ομοιοπαθητική ακολουθεί διαφορετική προσέγγιση απο την κλασσική ιατρική, άρα και το ερευνητικό πρωτόκολλο είναι πολύ διαφορετικό. Αυτή η ανακολουθία οδηγεί σε εσφαλμένα αποτελέσματα.

Για παράδειγμα, σύμφωνα με τα πρωτόκολλα της κλασσικής ιατρικής, σε έρευνα δραστικότητας ενός φαρμάκου αρθρίτιδας, σε σύνολο 200 ασθενών που πάσχουν απο αρθρίτιδα και λαμβάνουν μέρος στην έρευνα, χορηγείται το φάρμακο προς διερεύνηση στους 100 ασθενείς και στους υπόλοιπους 100 χορηγείται εικονικό φάρμακο (placebo).

Σύμφωνα με την ομοιοπαθητική μέθοδο όμως, δεν μπορεί να δοθεί το ίδιο φάρμακο σε όλους τους ασθενείς καθώς το φάρμακο είναι εξατομικευμένο. Δεν έχουν όλοι οι ασθενείς που πάσχουν με αρθρίτιδα πανομοιότυπα συμπτώματα. Πχ, ένας ασθενής μπορεί να βελτιώνεται με την κίνηση ενώ κάποιος άλλος με την ακινησία, κάποιος με με ζεστό επίθεμα ενώ κάποιος άλλος με κρύο κ.ο.κ. Αυτές οι λεπτές διαφορές οδηγούν σε διαφορετικό, εξατομικευμένο φάρμακο για τον κάθε ασθενή, παρότι όλοι εντάσσονται υπο την ομπρέλα της Αρθρίτιδας. ΄Αρα σε μια έρευνα που στοχεύει να αποδείξει τη δράση (ή οχι) των ομοιοπαθητικών φαρμάκων, πρέπει να ληφθεί ιστορικό απο τον κάθε ενα συμμετέχοντα ασθενή και να χορηγηθεί το φάρμακο που ταιριάζει στην δική του συμπτωματολογία.

Στις έρευνες που (αυθεραίτως) διεξάγονται χωρίς την συμμετοχή των ομοιοπαθητικών θεραπευτών, δίδεται ένα ομοιοπαθητικό φάρμακο σε όλους (συνήθως ένα ΄διάσημο΄ ομοιοπαθητικό φάρμακο αρθτίτιδας όπως πχ το Rhus tox). Βελτίωση θα έχει ένα (λογικά μικρό) ποσοστό ασθενών που τυχαίνει να τους ταιριάζει το φάρμακο αυτό. Οι υπόλοιποι που τους ταιριάζει άλλο φάρμακο, δεν θα έχουν κάποια θεραπευτική επίδραση. Η έρευνα μοιραία καταλήγει στο συμπέρασμα οτι το ποσοστό βελτίωσης είναι μικρό και συγκρίσιμο με το φαινόμενο placebo.

Με αυτή την προκατειλημένη στάση των ερευνών που διεξάγονται, είναι λογικό να συντηρείται o σκεπτικισμός ως προς την δράση των ομοιοπαθητικών φαρμάκων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν έρευνες που έχουν διεξαχθεί ακολουθώντας το ομοιοπαθητικό πρωτόκολλο εξατομίκευσης. (βλέπε ΄Ερευνα)

Μέχρι τώρα η απόδειξη της δράσης των ομοιοπαθητικών φαρμάκων ήταν εμπειρική. Ο ασθενής βελτιώνεται ή θεραπεύεται και έτσι ξέρουμε οτι η Ομοιοπαθητική δρα. Τα τελευταία χρόνια η ανάπτυξη της τεχνολογίας και η πρόοδος που σημειώνεται στον τομέα της νανο-επιστήμης, υπόσχονται να εξηγήσουν το φαινόμενο της δράσης των ομοιοπαθητικών φαρμάκων σε μοριακό επίπεδο, κάτι που μέχρι τώρα δεν ήταν εφικτό.

Πολλές έρευνες που διεξάγονται τα τελευταία χρόνια (και σε Ελληνικό έδαφος) στον τομέα των υπερ-αραιωμένων διαλυμάτων (Ultra- high dilutions ή UHD), αναμένεται να δώσουν εξηγήσεις ως προς τον μηχανισμό δράσης των φαρμάκων. Τα υπερ-αραιωμένα διαλύματα φαίνεται να έχουν βιολογική δράση σε κυταρρικό επίπεδο αλλά και μετρήσιμη ηλεκτρική δραστηριότητα.

Εχει αποπειραθεί να δοθεί εξήγηση μέσω διάφορων μηχανισμών και θεωριών όπως:

Νανοσωματίδια και Συστάδες Διαλύτη / Nanoparticles and Solvent Clusters: Μελέτες χρησιμοποιούν τεχνικές όπως η ηλεκτρονική μικροσκοπία διέλευσης (TEM) και η φασματοσκοπία Raman και υποδηλώνουν ότι η διαδοχική αραίωση και η κρούση (έντονη ανακίνηση) ενδέχεται να αφήνουν πίσω τους ίχνη νανοσωματιδίων ή δομημένες συστάδες νερού (water clusters) που λειτουργούν ως φυσικά ή πληροφοριακά "αποτυπώματα".

Κυτταρική και Μοριακή Σηματοδότηση/ Cellular and Molecular Signaling: Ορισμένα εργαστηριακά μοντέλα (in vitro) και φυτικά μοντέλα υποδηλώνουν ότι δομημένα πλέγματα διαλύτη (solvent matrices) θα μπορούσαν να αλληλεπιδράσουν με τις κυτταρικές μεμβράνες, να ρυθμίσουν το οξειδωτικό στρες ή να επηρεάσουν τη γονιδιακή έκφραση και τις φλεγμονώδεις κυτοκίνες (όπως η μείωση των TNF-α ή IL-6 σε κυτταρικές καλλιέργειες).

Φυσικές Μεταβολές/ Physical Alterations: Μελέτες που μετρούν την ηλεκτρική εμπέδηση ή φασματικά χαρακτηριστικά και σημειώνουν μετρήσιμες διαφορές μεταξύ των δυναμοποιημένων υπερ-διαλυμάτων και των δειγμάτων ελέγχου (απλό νερό).

Η έρευνα που διεξήχθη στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο, υπο τον Δρ. Δημήτρη Καλλιαντά, έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον και δίνει μια ηχηρή απάντηση στις εικασίες που παρουσιάζουν τα ομοιοπαθητικά διαλύματα ως μη δραστικά.

Η έρευνα αποδεικνύει την ύπαρξη νανοσωματιδίων της αρχικής ουσίας ακόμη και σε πολύ υψηλές αραιώσεις του διαλύματος. Σύμφωνα με τον ερευνητή, ‘το ομοιοπαθητικό φάρμακο είναι μίκρο-νάνο φάρμακο και η ομοιοπαθητική εξ αυτού, μίκρο-νάνο ιατρική’.

Διαβάστε την έρευνα εδώ

Υπάρχει η προσδοκία οτι η απόδειξη του μηχανισμού δράσης των ομοιοπαθητικών φαρμάκων και άρα της αποτελεσματικότητας της Ομοιοπαθητικής ως αξιόπιστο θεραπευτικό σύστημα, θα έρθει με την ανάπτυξη τεχνολογιών και ιδιαιτέρως του τομέα της Νανοτεχνολογίας. Χρειάζονται περεταίρω έρευνες, χρηματοδότηση ανεξάρτητων ερευνητικών ιδρυμάτων και ενθάρρυνση για αμεροληψία (non-bias) στις έρευνες που λαμβάνουν χώρα έτσι ώστε η Ομοιοπαθητική να πάρει τη θέση που της αξίζει ως πρωτοποριακή θεραπευτική μέθοδος.

Βιβλιογραφία:

  • Cellular and molecular mechanisms of ultra-high dilution homoeopathic drug action: A conceptual pharmacodynamic framework

Suraj Singh Bhadoria and Ankur Desai DOI

‍ ‍https://www.pharmacologyjournal.in/archives/2026/vol8issue3/PartA/8-3-27-142.pdf

‍ ‍Camelia Berghian-Grosan a, Sahin Isik b, Alin Sebastian Porav a, Ilknur Dag c d, Kursad Osman Ay c, George Vithoulkas e

‍ ‍https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0167732224005932

  • Micro-nano particulate compositions of Hypericum perforatum L in ultra high diluted succussed solution medicinal products

Dimitris Kalliantas a, Meletia Kallianta b, Konstantinos Kordatos c, Chaido Stefania Karagianni a

‍ ‍https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2405844021007076